Chả mực Hạ Long là gì? Đặc sản giã tay Quảng Ninh

Ăn Ngon biên tậpCập nhật 6 phút đọc
Chả mực Hạ Long là gì? Đặc sản giã tay Quảng Ninh
Tóm tắt nhanh
  • Chả mực Hạ Long là món chả làm từ thịt mực mai tươi, giã tay trong cối, nặn miếng dẹt rồi chiên vàng.
  • Chả mực Hạ Long có chỉ dẫn địa lý số 00037, cấp theo Quyết định 3321/QĐ-SHTT ngày 12/12/2013.
  • Nguyên liệu truyền thống là mực mai lớn, có con nặng khoảng 1,5–2 kg; chả giã tay còn những mẩu mực nhỏ giòn sần sật.
  • Người Hạ Long thường ăn chả mực nóng với bánh cuốn hoặc xôi trắng, chấm nước mắm tỏi ớt hoặc tương ớt.
  • Chả ngon thơm mùi mực, miếng chắc đàn hồi, cắt đôi thấy thớ mực; chả quá mềm, bở hoặc có mùi lạ thì nên tránh.

Có những món ăn chỉ cần nghe tiếng dầu sôi lách tách và ngửi mùi thơm thôi đã thấy bụng réo. Chả mực Hạ Long chính là một món như thế!

Trong hành trình khám phá ẩm thực khắp Việt Nam của team Ăn Ngon Khắp Việt Nam, chúng mình nhận ra rằng: nếu nhắc đến đặc sản Quảng Ninh mà bỏ qua chả mực Hạ Long thì chuyến đi ấy chắc chắn còn thiếu một trải nghiệm rất đáng tiếc.

Không cầu kỳ trong cách thưởng thức, chẳng cần nước sốt hào nhoáng, chả mực vẫn chinh phục thực khách bằng vị ngọt tự nhiên của mực biển, độ dai giòn thú vị và mùi thơm đặc trưng sau khi chiên vàng.

Điều gì làm nên sức hấp dẫn của món ăn này? Hãy cùng Ăn Ngon khám phá nhé!

Chả mực Hạ Long có gì đặc biệt?

Chả mực Hạ Long là món chả làm từ thịt mực tươi, giã tay trong cối cho dẻo quánh, nặn thành miếng dẹt rồi chiên vàng. Nguyên liệu truyền thống là mực mai (còn gọi là mực nang), loại mực có thịt dày, chắc và giòn.

Điểm riêng nằm ở kết cấu. Chả giã tay thường không giã quá mịn, nên còn những mẩu mực nhỏ cho cảm giác sần sật khi nhai, bên cạnh độ dai đàn hồi của cả miếng chả.

Món này cũng có danh tính rõ ràng: chả mực "Hạ Long" được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00037 theo Quyết định 3321/QĐ-SHTT ngày 12/12/2013. Theo Báo Quảng Ninh năm 2020, thành phố Hạ Long có hơn 40 cơ sở làm và bán chả mực, trong đó 23 cơ sở thuộc hiệp hội chả mực của thành phố.

Chả mực ra đời từ đâu và vì sao mang tên Hạ Long?

Chả mực Hạ Long ra đời ở Hòn Gai, vùng đất nay thuộc thành phố Hạ Long, vào khoảng những năm 1940. Theo Viet Nam News, đầu bếp Tài Lễ cùng vợ mở quán bán mực chiên, rồi thử nhiều công thức để làm ra món chả mực và hoàn thiện nó vào khoảng năm 1946. Tạp chí Công Thương cũng nhắc tên cụ Tài Lễ và mốc 1946.

Phần tên gọi gắn với địa danh. Cũng theo Viet Nam News, năm 1993 thị xã Hòn Gai đổi tên thành thành phố Hạ Long, và từ đó món chả này được gọi là chả mực Hạ Long.

Về nguyên liệu, Báo Quảng Ninh ghi nhận cơ sở làm chả chọn mực mai lớn của vùng biển Quảng Ninh, con nặng khoảng 1,5–2 kg. Theo bài báo, loại mực này cho chả độ kết dính, mùi thơm và hương vị đặc trưng.

Chả mực làm từ gì, giã tay thế nào?

Chả mực truyền thống làm từ thịt mực mai tươi, gia vị và công đoạn giã tay trong cối. Mực được bỏ mai, da, ruột, rửa sạch và lau khô trước khi giã. Thợ giã từng mẻ nhỏ đến khi thịt mực dẻo, bắt dính nhưng vẫn còn vụn mực, vì giã quá mịn thì chả mất độ giòn.

Gia vị khá đơn giản: tiêu và nước mắm là hai thứ được nhắc nhiều nhất. Tuỳ cơ sở, người làm có thể thêm một lượng nhỏ bột nếp để chả chắc mà không bở; một số công thức còn thêm tôm hoặc mỡ lợn để chỉnh độ béo và độ mềm. Không có một công thức chung cho mọi nhà làm.

Sau khi giã, hỗn hợp có nơi được cấp đông khoảng hai giờ cho dễ nặn thành miếng dẹt. Chả được chiên ngập dầu đến khi vàng đều hai mặt. Lửa quá nhỏ thì miếng chả bị tóp, lửa quá lớn thì cháy ngoài và mất màu đẹp.

Ăn chả mực thế nào cho đúng vị?

Chả mực ngon nhất khi còn nóng, ăn cùng bánh cuốn hoặc xôi trắng và chấm nước mắm. Bánh cuốn chả mực là cặp đôi quen thuộc ở Hạ Long: bánh tráng mỏng, nhân thịt băm và mộc nhĩ, thêm rau thơm và bát nước mắm chua ngọt pha tỏi ớt. Cái hay nằm ở sự đối lập: bánh mềm mướt, chả dai giòn, nước chấm đậm đà.

Xôi trắng chả mực thì đơn giản hơn, hợp bữa sáng. Xôi dẻo và bùi, chả đậm vị, chỉ cần thêm chút tương ớt hoặc nước mắm. Gia đình cũng có thể cắt chả thành miếng vừa ăn, dọn với cơm nóng, bát canh rau và đĩa rau luộc. Nếu thích chấm đậm, bạn pha nước mắm với chanh, đường, tỏi, ớt để vị chua ngọt cân bớt độ béo của chả.

Ở nhà, chả đã nêm sẵn nên không cần thêm nhiều gia vị, chỉ cần làm nóng đúng lửa. Với miếng chả dày khoảng 1 cm đã rã đông trong ngăn mát, bạn có thể chiên ngập dầu ở khoảng 160–170°C trong 4–6 phút, áp chảo lửa vừa 3–4 phút mỗi mặt, hoặc cho vào nồi chiên không dầu 180°C khoảng 8–10 phút. Đây là mức tham khảo. Chả sống, chiên sơ hay đã chiên chín cần thời gian khác nhau, nên xem hướng dẫn trên bao bì.

Chọn mua chả mực Hạ Long thế nào cho ngon?

Chả mực ngon có mùi thơm tự nhiên của mực, màu vàng tự nhiên và miếng chả chắc, đàn hồi. Bạn có thể kiểm tra thêm vài dấu hiệu:

  • Ngửi: thơm mùi mực. Mùi chua hoặc mùi lạ là dấu hiệu nên bỏ qua.
  • Sờ: miếng chả chắc tay, đàn hồi. Chả quá mềm hoặc bở là dấu hiệu hàng kém.
  • Cắt đôi: chả giã tay thấy rõ thớ mực và những mẩu mực nhỏ, còn chả xay máy thường mịn và đồng đều hơn.
  • Sau khi chiên: miếng chả vàng đẹp, bên trong dai giòn. Chả bị tóp hoặc cháy thường do chiên sai lửa.
  • Nhãn và bao bì: có thông tin cơ sở sản xuất, nguồn gốc, thành phần và hạn sử dụng; bao bì nguyên vẹn, được bảo quản đúng nhiệt độ.
  • Chỉ dẫn địa lý: nếu sản phẩm quảng bá dùng chỉ dẫn địa lý Hạ Long, hãy kiểm tra thông tin xuất xứ đi kèm.

Giã tay hay xay máy không phải thước đo duy nhất, vì chất lượng còn phụ thuộc vào mực và tay nghề người làm.

Muốn thưởng thức chả mực Hạ Long ngay tại Hà Nội, bạn có thể đặt tại Ăn Ngon.

Nguồn tham khảo

  • Viet Nam News / Hồ Hoàng – Hand-ground chả mực, a speciality of Hạ Long – 17/04/2018 – https://vietnamnews.vn/life-style/426307/hand-ground-cha-muc-a-speciality-of-ha-long.html
  • Báo Quảng Ninh điện tử / Minh Đức – Chả mực Hạ Long: chất riêng của ẩm thực Quảng Ninh – 13/10/2020 – https://baoquangninh.vn/cha-muc-ha-long-chat-rieng-cua-am-thuc-quang-ninh-2504729.html
  • Tạp chí Công Thương – Giòn, dai thơm nức chả mực Hạ Long – 30/06/2020 – https://tapchicongthuong.vn/gion--dai-thom-nuc-cha-muc-ha-long-73014.htm
  • Tổng cục Du lịch (Vietnam Tourism) / Nhân Dân – Ha Long hand-made squid paste: A delicacy of Quang Ninh province – 15/10/2020 – https://vietnamtourism.vn/en/index.php/news/items/15909
  • Cục Sở hữu trí tuệ – Bảo hộ chỉ dẫn địa lý Hạ Long cho sản phẩm chả mực – https://ipvietnam.gov.vn/cac-bai-viet-ve-chi-dan-ia-ly/-/asset_publisher/fNUbGw2ZxGKy/content/bao-ho-chi-dan-ia-ly-ha-long-cho-san-pham-cha-m-1

Mua tại Ăn Ngon

Lấy tại kho 68 Quan Nhân hoặc shop giao trong 5 km.

Hỏi nhanh

Chả mực Hạ Long có phải là chả cá không?

Không. Chả mực làm từ thịt mực, còn chả cá làm từ thịt cá.

Mực mai và mực nang có khác nhau không?

Không, đây là hai tên gọi của cùng một loại mực; chả mực là món làm từ thịt loại mực này.

Chả mực Hạ Long còn được gọi là gì?

Bạn có thể gặp các tên chả mực giã tay, chả mực Quảng Ninh hoặc chả mực đặc sản Hạ Long.

Mua chả mực Hạ Long về có cần chiên lại không?

Tuỳ loại: chả sống phải nấu chín, chả đã chiên chín chỉ cần làm nóng lại, đúng theo hướng dẫn trên bao bì.

Mua chả mực Hạ Long ở Hà Nội ở đâu?

Bạn có thể đặt chả mực Hạ Long tại Ăn Ngon, 68 Quan Nhân, phường Thanh Xuân, Hà Nội.

Mọi thứ về ẩm thực Quảng Ninh

Đọc tiếp

Nhắn Ăn Ngon